jQuery (ve diğerlerini) Google üzerinde barındırmak için 3 neden

Genelde jQuery (ve diğerleri de) framework’ünü kullanmak için aşağıdakine benzer bir kod bulunur.

<script type="text/javascript" src="/js/jQuery.min.js"></script>

Eğer yerel bir sunucuda çalışıyorsanız her şey iyi ve güzel. Ama bunun yanında halka açık bir web sunucusunda Google’ın ajax api’sini kullanmanın bazı avantajları var.

Düşük Gecikme (Latency) Süresi
Javascript Framework’ünüzü Google üzerinden kullanmanın en büyük avantajlarından biri Google’ın yüksek hızlı CDN’i sayesinde scriptlere global ve hızlı ulaşım. Bu durumda kullanıcılar dosyaları Google üzerinden sizin sunucunuzdan indirebileceklerinden daha hızlı indirebilirler.

Paralellik
Bazı Internet tarayıcıları sunucuları gereksiz yere meşgul etmemek için bir sunucya yapılan paralel istekleri sınırlarlar. Dolayısı ile framework’ü başka bir yerde barındırmak sunucunuz açıından en azından bir eksik istek demektir.

Daha iyi önbellek
Herhalde Ajax dosyları için Google’ın içerik teslim servisini kullanmanın en büyük avantajından biri de belki kullanıcının dosyaları indirmesine gerek kalmaması.
Bir ziyaretçi sizin sitenize ait olan jQuery dosyasını en azından bir kere (sunucu caching ayarlarına göre belki de daha fazla) yüklemek zorunda. Kullanıcının diskinde birbirinin aynısı bir çok jQuery kaynak dosyası olabilir. Buna rağmen her yeni site için bunları tekrar indirmek zorunda.

Öte yandan Google üzerinde barındırılan dosyalar için kaç site olursa olsun bunu sadece bir kere indirmiş olacak.
Bunun iki yolu var. Birisi Google Api’si kullanarak…

<script src="http://www.google.com/jsapi" type="text/javascript"></script>
<script type="text/javascript">// <![CDATA[
// bu arada 1.3 yazarsanız, 1.3'ün en son sürümünü
// yüklemiş olursunuz
google.load("jquery", "1.3.2");
google.setOnLoadCallback(function() {
//kod...
});
// ]]--> </script>

Diğer yöntem ise doğrudan dosyanın URL sini girerek.

<script src="http://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/1.3.2/jquery.min.js" type="text/javascript"></script>
<script type="text/javascript">
</script><!--[CDATA[
$(document).ready(function() {
// kod...
});
// ]]>

Bu yazı anında Google aşağıdaki Javascript kütüphanelerini destekliyor…

  • jQuery
  • jQuery UI
  • Prototype
  • script_aculo_us
  • MooTools
  • Dojo
  • SWFObject
  • Yahoo! User Interface Library (YUI)
  • Ext Core

Daha detaylı bilgiye http://code.google.com/apis/ajaxlibs adresinden ulaşabilirsiniz.

Microsoft ve Nokia jQuery’i seçtiler

Bir iki gün önce Microsoft ve Nokia en popüler Javascript kütüphanelerinden biri olan jQuery’i resmi geliştirme platfornlarına adapte edeceklerini duyurdular.

Microsoft şu an için Javascript çözümü olarak ASP.NET Ajax Framework sunuyor. Amaçları jQuery ile bunu genişletmek. Bu sayede jQuery’de artık Visual Studio ile beraber dağıtalacak.

Buna ek olarak Microsoft .NET uygulamalarında kolayca kullanılabilecek jQuery widget ve kontrolleri geliştiriceğini de belirtmiş.

Nokia ise jQuery’i Web Run-Time adı verilen platformunda uygulama geliştirmek için kullanmayı planlıyor. Web Run-Time, Web Kit tabanlı bir tarayıcı motoru. Bu sayede kolay ve hızlı uygulamalar geliştirmeye olanak sağlıyor. Bu sayede jQuery Web Run-Time kullanan bütün Nokia telefonlarla beraber dağıtılacak.

Başlangıç olarak Nokia bazı uygulamalarını (Maps) gibi Web Run-Time’a taşımayı planlıyor. Bunları da jQuery kullanarak geliştirecekmiş. Aynı zaman da jQuery Nokia’nın wigdet sistemininde temeli olacağı için geliştiriciler jQuery kullanacaklar.

Gene açıkldıklarına göre hem Microsoft hem de Nokia jQuery’inin kodunda veya lisansında bir değişiklik yapmayacaklarını belirtmişler. (en azından şimdilik). jQuery blogundaki yazıya göre iki şirkette Query’nin en popüler Javascript kütüphanesi olduğunun bilincindeler ve projenin gelişmesi için çaba sarfedecekler.

Microsoft ve Nokia’nın geliştiricilerileri de jQuery gelişmesine diğer kişiler gibi katkıda bulunacaklar. Yani önerilerde ve test çalışmlarında bulunarak. Gene jQuery blogunda belirtildiğine göre bu öneriler değerlerine göre kayda alınacaklar ve önerileri jQuery takımı tarafından değerli bulunursa projeye dahil edilecek.

jQuery test süiti hali hazırda Firefox ve Opera’ya dahil. Microsoft’un desteği ile Internet Explorer’da bu konuda gelişecek.

Buradan resmi jQuery blogundaki yazıya ulaşabilirsiniz.

Microsoft’ta ise bu konu ile iki yazı var. Buradan ve buradan ulaşabilirsiniz.

jQuery’i kullanmakta olanları da buradan görebilirsiniz.

Web metin düzenleyicileri – WYSIWYG

Bugünlerde Web’in etkilişemli tarafı her zamankinden önde. Dolayısı ile web geliştiricileri olarak daha fazla etkileşim içinde bulunan projelerle çalışmak zorundayız. Etkileşimin en basit yöntemlerinden biri de kullanıcıların bir metin girmesini sağlayan formlar.

Eskiden bu iş kullanılan düzmetin kutucuklarının yerini zengin-metin kabul edebilen gelişmiş Javascript metin editörleri aldı. WYSIWYG (What You See Is What You Get) adı verilen bu metin düzenleyecilerden en çok kullanılan bir kaç tanesi aşağıda.

TinyMCE:

TinyMCE, MoxieCode tarafından geliştirilen metin editörü. En çok tercih edilen metin editörlerinin başında geliyor. Kullanımı oldukça kolay. Sadece bir iki satır kod ile pojeye ekleyebilirsiniz. Oldukça iyi dökümantasyona sahip. Editör hızlı yükleniyor sayılabilir. Tüm modern tarayıcılarla uyumlu. Ayrıca PHP/.NET/JSP/Coldfusion gibi dillerde GZip kullanarak program sıkıştırılıyor ve çok daha hızlı yüklenmesi mümkün oluyor. Bunun haricinde tema ve eklenti desteği ile oldukça özelleştirilebilir. Buna ek olarak dil paketleri ile başka dillerle uyumlu hale geliyor. BEn yaygın editörlerden biri ve bir sürü büyük proje dahilinde de kullanılıyor. Resim ve diğer dosyları yüklemek ve yönetmek için birer eklentiye sahip. Fakat bu iki eklenti de paralı. Gerçi eklenti kütüphanesinde ve Internet’te bedava bir eklenti bulmanız da mümkün. LGPL lisansı ile dağıtılıyor. Buradan ulaşabilirsiniz.

FckEditor

Frederico Caldeira Knabben bir arkadaş tarafından başlatılmış olan diğer proje. Bu da oldukça yaygın olarak kullanılan bir metin düzenleyici.  fckEditor’de tüm modern tarayıcılar ile uyumlu. TinyMCE’de bulunan bütün özelliklere de sahip. Ekstra olarak resim ve dosya yükleme eklentisi bedava olarak geliyor. Bütün popüler web programlama dilleri için bağlayıcılar ile geliyor. Dolayısı ile hangi dili kullanıyorsanız fckEditor’ü projenize dahil etmeniz oldukça kolay. Üstelik bu bağlayıclar resim ve dosya yöneticilerinin de kurulumunu çok kolay hale getiriyor. Fakat editör tinyMCE’ye göre biraz daha yavaş yükleniyor. Ama gene de tam teşekküllü sağlam bir metin editörü. Internet’te fckEditor’ün bazı HTML standartları dışından kodlama yaptığına dair veriler varsa da yeni sürümlerinde böyle bir mesele göze çarpmıyor. Bedava gelen resim/dosya yöneticisi önemli bir özellik. Ticari kullanımlar için ücretli diğerleri içinse açık kaynak lisansı ile dağıtılıyor. Buradan ulaşabilirsiniz.

openWYSIWYG

Diğer bir Javascript metin editörü. Açık kaynak olarak dağıtılıyor. Javascript olduğu için herhangi bir <textarea> alanını bir metin editörüne çeviriyor. Bir programlama diline bağlılığı olmadığı için her dil ile kullanabilir. Kurulumu ve kullanımı oldukça basit. Bütün modern tarayıcılarla uyumlu. Diğer iki tarayıcıda bulunan ileri özelliklerin tümüne sahip olmasada hızlı ve bir çok durumda yeterli bir metin editörü. Dolayısı ike çok fazla işleve gerek duymuyorsanız işinizi basit ve sağlam bir şekilde halletmenize yaracak bir yazılım.

Buradan ulaşabilirsiniz.

FreeRTE

Yukarıdakine çok benzeyen ama daha gelişmekte olan başka bir editör. Buradan ulaşabilirsiniz.

WMD

WMD Editor'ün demo görüntüsü

WMD (Wysiwym Markdown editor) diğer editörlerden biraz farklı. .  Bir satır kod ile herhangi bir <textarea> elemanını bir metin editörü haline getiriyorusunuz. İsterseniz başka bir satır ile de canlı izleme alanı eklyebiliyorsunuz. Bütün modern tarayıcılar ile uyumlu ve bedava. Blog yorumları, forumlar, ve basit içerik yönetimi için hızlı ve ideal bir seçim.

WMD’nin farkı şu: WYISIWYG değil WYSIWYM (What You See Is What You Mean). Bu kısaca şu demek oluyor. WMD temiz semantik HTML üretiyor. Renk, font vs. gibi sunum öğelerini ise CSS’e bırakıyor. Ama canlı önizlemesi sayesinde yazılanların nasıl görüneceğine de yazarken tanık oluyorsunuz.

WMD oldukça kullanışlı bir editör. En büyük faydası kullanıcının girdiği girdinin sitenizle uyumlu olması. Buradan deneyebilirsiniz.

Bunların dışında aslında bir sürü benzer yazılım bulmak mümkün ama ben burada en kullanışlı, en stardartlar ile uyumlu ve en kaliteli olanları listelemeye çalıştım. Eğer unuttuğum bir tane var ise lütfen hatırlatın.