ISO, Microsoft’un döküman formatı olan OOXML‘i standart olarak kabul etti. ISO’nun bu hafta içinde resmi açıklamayı yapması bekleniyor. Her ne kadar OOXML bir ISO standartı olarak kabul edilse de bu konudaki tartışmalar henüz bitecek gibi durmuyor. Bunun en büyük sebeplerinden biri OOXML’in son derece problemli bir format olması ve Microsoft’un bunu biraz zorla kabul ettirmiş olması geliyor.

Hikaye az çok ODF’nin bir standart haline gelmesine cevap olarak Microsoft’un OOXML (Office Open XML) adını verdiği bir döküman formatını standart haline getirmek istemesi ile başlıyor. ISO tarafından zaten kabul edilmiş bir döküman formatının üzerine ikinci bir döküman standartı gelmesi karışıklığa yol açacak gibi görünüyor.

Özellikle açık kaynak cephesi OOXML’e karşı bunun arkasında, OOXML’in Microsoft’un  gücü ile neredeyse zorla kabul ettirilmiş olması da işleripek kolaylaştırmıyor. Microsoft’un bu formatın standart olması için elinden geleni yaptığı, karar aşamasındaki insanların Microsoft ile yakın ilişkileri olduğu sır değil. Örneğin, yerel Norveç Standartları Komitesi’nin itirazına rağmen Norveç’in ISO temsilcisi OOXML lehine oy verdi.

Ayrıca OOXML teknik olarak da bir sürü hatalar ve eksiklikler ile dolu. Bunlara ek olarak bir sürü karmaşıklık ve tanımsızlıklara da sahip. Tabii bu standartın açıklamasının da 6000 sayfa olması işleri pek kolay hale getirmiyor. Düşününce bu kadar uzun bir döküman standartının hata ve karmaşalarla dolu olması kaçınılmaz gibi. Ayrıca bu kadar uzun bir dökümanın takip edilerek standartın uygulanması da oldukça zor bir durum.

Buna ek olarak her ne kadar döküman standartı açık olsada bu standartı uygulamaya çalışırken bunun için Microsoft’un diğer telif hakları ile bir çatışma olması çok mümkün. Yani Microsoft’un patentlerini ihlal etmeden bir uygulama yazabilmenin garantisi yok. Dahası her ne kadar Microsoft, bu döküman standartı ile ilgili dava açmayı düşünmemiş olduğunu belirtmesine rağmen bunu yasal bir dayanağı ve garantisi de yok.

Durum sadece bundan ibaret değil tabii ki. OOXML standartına uyarak program yazmak demek başka ISO standartlarına karşı gelmek anlamına gelebilir. Gregoryen takvim 500 seneden fazladır bir standart olarak kabul ediliyor. Tüm Dünya Gregoryen takvime göre 1900 yılının Ocak 1′inin bir Pazartesi günü olduğu konusunda hemfikir. OOXML hariç. OOXML bunu hiçe sayıyor ve Pazar gününden başlıyor. Bunun sebebi 2000 yılından beri Excel sürümlerinde düzeltilmemiş bir bug. OOXML’de Excel ile uyumlu olmak için bu yanşıl tarihi kullanıyor. Bu arada 1900 yılından bahsetmişken, 1900 yılı artık bir yıl değildir. Ama eğer OOXML’e soracak olursanız 1900 artık bir yıl.

Matematik formülleri için bir standard zaten mevcut. Adı MathML ve w3C tarafından yayınlandı. OOXML ise bunu hiçe sayarak Microsoft’a özgü bir dil kullanıyor.
Vektör grafikler için var olan bir format zaten var. Adı Scalable Vector Graphics (SVG). SVG, Adobe’nin PGML ve Microsoft’un VML gibi satıcılara özgü formatlarının yerine özgür bir format olması amacı ile geliştirilmişti. OOXML bunu hiçe sayarak VML kullanıyor.

UTF-8 ile yazılabilen Internet adresileri için bir standart var. Bu sayede URL’ler herhangi bir dilde yazılabiliyor. OOXML sadece latin alfebesi ile yazılan URL’leri kabul ediyor.
ODF dahil, diğer standartlar herhangi bir haftasonunu destekliyor. Bunun sebebi bir çok ülkede haftasonunun Cumartesi değil Pazar başlaması. OOXML sadece Hristiyan takvimindeki hafta sonlarının kullanılmasına izin veriyor.

Dahası:

• OOXML çalıştığı ispatlanmış bir sürümü yok. Office 2007 standartlarda belirtilenlerden  farklı bir sürüm kullanıyor.
• Önerideki örneklerden en az %10′u XML standartlarına uymuyor ve geçerli XML olarak doğrulanamıyor.
• Bu standart diğer ISO standartları ile çelişmekte, örneğin : ISO 8601 (Tarih Zaman Gösterimi), ISO 639 (İsim ve Dil Gösterim Kodları) or ISO/IEC 10118-3 (cryptographic hash)
• Bu standartın sadece Microsoft tarafından hazırlanmış olması da ayrı bir problem.

Tüm bunlar sadece bir kaç örnek. Aslında çok daha fazlası var.No OOXML adlı sitede standartın kötü yanları ile daha fazla ayrıntı bulabilirsiniz.

Ayrıca bugüne kadar OOXML ile ilgili bulunan tüm yanlış ve hataların bulunduğu bir wiki de mevcut.

Özgür yazılım platformu konuya dikkat çekmekte oldukça haklılar. Sonuçta Microsoft gücünü ve ürünlerinin yaygınlığını kullanarak bir sürü eksiği olan bir formatı standart olarak kabul ettirmeyi başardı. Her ne kadar Microsoft Office için bir alternatif olarak Open Office adlı yazılım bulunsa da maalesef Open Office henüz Microsoft’un  ofisi ile karşılaştırılabilecek ayarda değil. Dolayısı ile eğer açık yazılım tarafı elini çabuk tutmaz ve Microsoft Office’in karşısına ciddi bir alternatif çıkaramaz ise Windows’da olduğu gibi OOXML’de herkesin şikayet ettiği ama kullandığı bir standart olacak.