SuAygırı.Com

Aslında insanlar açık kaynaklı özgür yazılımın değerini pek anlamıyorlar. O kadar kaliteli özgür yazılımlar var ki genel olarak bunların yerine ticari yazılım kullanmak hiç te akıllıca değil.

İşin ilginç yanı bu özgür yazılımların bir sürü insan tarafından bir karşılık (en azından mali) beklemeden yazılması. Düşünüyorum da bu kadar farklı ülkeden, bu kadar farklı insanın hiç bir zaman bir konu üzerinde bu kadar işbirliği ve paylaşım içinde bulunduklarını sanmıyorum.

Bence özgür yazılım insanlığın bir tür olarak ortaya koyduğu en karlı ve faydalı işlerin başında geliyor. Ama bu ayrı bir konu.

Ohloh diye bir site var. Bu site açık kaynaklı yazılımları takip eden bir portal olarak düşünülebilir. Bu siteyi gezerken gözüme bir şey çarptı. Genelde her özgür projenin yanında ilginç bir istatistik ve tahmin bulunuyor.

Bu istatistik bir projenin kaç satır koddan oluştuğunu ne kadar sayıda aktif geliştiricisi olduğu, hangi dilde yazıldığı gibi bir sürü bilgi veriyor.

Ama bana asıl ilginç gelen kısmı bahsettiğim tahmin. Bu tahmin projenin sıfırdan yaratılması durumunda maliyetinin ne olacağını gösteriyor. Bu tahmim COCOMO denilen bir modele dayanıyor. Tahminler sonucunda ortaya ilginç rakamlar çıkmış. Üstelik bu tahminler geliştiricilerin senelik 55.000 dolar maaş aldığını varsayıyor.

İşte sizlere en popüler açık kaynaklı özgür projelerin maliyet tahminleri:

• Mozilla Firefox:  $830.000
• Apache HTTP Server: $2.983.791
• Linux Kernel (Sadece çekirdek): $177.004.094
• PHP: $25.023.881
• Open Office: $138.706.367
• GIMP $19.527.651
• VLC Media Player: $7.163.299
• GNOME: $285.322.119
• KDE: $66.999.594
• MediaWiki (Wikipedia’nın arkasındaki yazılım): $16.792.050
• Wordpress: $1.108.448
• Blender: $31.507. 688
• Debian GNU/Li nux: $334.229.025
• Pardus: $19.195.422

Unutmamak lazım ki bu programlar sadece seçilmiş bir kaç tanesi. Yani buzdağının görünen kısmı. Bence oldukça etkileyeci bir durum.

İlgili olabilecek bağlantılar:

Free Software Foundation

ISO, Microsoft’un döküman formatı olan OOXML‘i standart olarak kabul etti. ISO’nun bu hafta içinde resmi açıklamayı yapması bekleniyor. Her ne kadar OOXML bir ISO standartı olarak kabul edilse de bu konudaki tartışmalar henüz bitecek gibi durmuyor. Bunun en büyük sebeplerinden biri OOXML’in son derece problemli bir format olması ve Microsoft’un bunu biraz zorla kabul ettirmiş olması geliyor.

Hikaye az çok ODF’nin bir standart haline gelmesine cevap olarak Microsoft’un OOXML (Office Open XML) adını verdiği bir döküman formatını standart haline getirmek istemesi ile başlıyor. ISO tarafından zaten kabul edilmiş bir döküman formatının üzerine ikinci bir döküman standartı gelmesi karışıklığa yol açacak gibi görünüyor.

Özellikle açık kaynak cephesi OOXML’e karşı bunun arkasında, OOXML’in Microsoft’un  gücü ile neredeyse zorla kabul ettirilmiş olması da işleripek kolaylaştırmıyor. Microsoft’un bu formatın standart olması için elinden geleni yaptığı, karar aşamasındaki insanların Microsoft ile yakın ilişkileri olduğu sır değil. Örneğin, yerel Norveç Standartları Komitesi’nin itirazına rağmen Norveç’in ISO temsilcisi OOXML lehine oy verdi.

Ayrıca OOXML teknik olarak da bir sürü hatalar ve eksiklikler ile dolu. Bunlara ek olarak bir sürü karmaşıklık ve tanımsızlıklara da sahip. Tabii bu standartın açıklamasının da 6000 sayfa olması işleri pek kolay hale getirmiyor. Düşününce bu kadar uzun bir döküman standartının hata ve karmaşalarla dolu olması kaçınılmaz gibi. Ayrıca bu kadar uzun bir dökümanın takip edilerek standartın uygulanması da oldukça zor bir durum.

Buna ek olarak her ne kadar döküman standartı açık olsada bu standartı uygulamaya çalışırken bunun için Microsoft’un diğer telif hakları ile bir çatışma olması çok mümkün. Yani Microsoft’un patentlerini ihlal etmeden bir uygulama yazabilmenin garantisi yok. Dahası her ne kadar Microsoft, bu döküman standartı ile ilgili dava açmayı düşünmemiş olduğunu belirtmesine rağmen bunu yasal bir dayanağı ve garantisi de yok.

Durum sadece bundan ibaret değil tabii ki. OOXML standartına uyarak program yazmak demek başka ISO standartlarına karşı gelmek anlamına gelebilir. Gregoryen takvim 500 seneden fazladır bir standart olarak kabul ediliyor. Tüm Dünya Gregoryen takvime göre 1900 yılının Ocak 1′inin bir Pazartesi günü olduğu konusunda hemfikir. OOXML hariç. OOXML bunu hiçe sayıyor ve Pazar gününden başlıyor. Bunun sebebi 2000 yılından beri Excel sürümlerinde düzeltilmemiş bir bug. OOXML’de Excel ile uyumlu olmak için bu yanşıl tarihi kullanıyor. Bu arada 1900 yılından bahsetmişken, 1900 yılı artık bir yıl değildir. Ama eğer OOXML’e soracak olursanız 1900 artık bir yıl.

Matematik formülleri için bir standard zaten mevcut. Adı MathML ve w3C tarafından yayınlandı. OOXML ise bunu hiçe sayarak Microsoft’a özgü bir dil kullanıyor.
Vektör grafikler için var olan bir format zaten var. Adı Scalable Vector Graphics (SVG). SVG, Adobe’nin PGML ve Microsoft’un VML gibi satıcılara özgü formatlarının yerine özgür bir format olması amacı ile geliştirilmişti. OOXML bunu hiçe sayarak VML kullanıyor.

UTF-8 ile yazılabilen Internet adresileri için bir standart var. Bu sayede URL’ler herhangi bir dilde yazılabiliyor. OOXML sadece latin alfebesi ile yazılan URL’leri kabul ediyor.
ODF dahil, diğer standartlar herhangi bir haftasonunu destekliyor. Bunun sebebi bir çok ülkede haftasonunun Cumartesi değil Pazar başlaması. OOXML sadece Hristiyan takvimindeki hafta sonlarının kullanılmasına izin veriyor.

Dahası:

• OOXML çalıştığı ispatlanmış bir sürümü yok. Office 2007 standartlarda belirtilenlerden  farklı bir sürüm kullanıyor.
• Önerideki örneklerden en az %10′u XML standartlarına uymuyor ve geçerli XML olarak doğrulanamıyor.
• Bu standart diğer ISO standartları ile çelişmekte, örneğin : ISO 8601 (Tarih Zaman Gösterimi), ISO 639 (İsim ve Dil Gösterim Kodları) or ISO/IEC 10118-3 (cryptographic hash)
• Bu standartın sadece Microsoft tarafından hazırlanmış olması da ayrı bir problem.

Tüm bunlar sadece bir kaç örnek. Aslında çok daha fazlası var.No OOXML adlı sitede standartın kötü yanları ile daha fazla ayrıntı bulabilirsiniz.

Ayrıca bugüne kadar OOXML ile ilgili bulunan tüm yanlış ve hataların bulunduğu bir wiki de mevcut.

Özgür yazılım platformu konuya dikkat çekmekte oldukça haklılar. Sonuçta Microsoft gücünü ve ürünlerinin yaygınlığını kullanarak bir sürü eksiği olan bir formatı standart olarak kabul ettirmeyi başardı. Her ne kadar Microsoft Office için bir alternatif olarak Open Office adlı yazılım bulunsa da maalesef Open Office henüz Microsoft’un  ofisi ile karşılaştırılabilecek ayarda değil. Dolayısı ile eğer açık yazılım tarafı elini çabuk tutmaz ve Microsoft Office’in karşısına ciddi bir alternatif çıkaramaz ise Windows’da olduğu gibi OOXML’de herkesin şikayet ettiği ama kullandığı bir standart olacak.

Bugün Döküman Özgürlüğü Günü. Yazılım Özgürlüğü Gününü tamamlaması amacıyla, ilki 2008 yılında olmak üzere bundan sonra her sene Mart ayının son Çarşamba’sı ODF tarafından Döküman Özgürlüğü Günü  ilan edilmiş. Günün amacı özgür döküman standartları konularında bilgilendirmede bulunmak ve bu konularla ilgili etkinlikler düzenlemek.

60 ülkeden 200′ün üzerinde takım bugünü özgür döküman konularında bilgi vermek, konuşmalar yapmak, özgür dökümanın önemini göstermek için kullanıyor. Bu hareketin arkasında özellikle Microsoft’un kendi OOXML formatını bir standart hale getirmeye çalışması da var tabii.

Kısaca özgür döküman size kaydettiğiniz bir dökümana istediğiniz zaman erişme hakkınız olabilmesi için serbest ve özgür bir standart sağlıyor olmalı. Bu günün arkasında yatan anafikir bu. Kimileriniz, WWW’in ilk zamanlarında resim formatlarında yaşananları hatırlarlar. Her türlü döküman ile bu problemleri yaşamak için bu konuya dikkat edilmesi lazım. Tabii bu olay her ne kadar kendi başına önemli olsa da asıl daha önemlisi Yazılım Özgürlüğü.

Doküman Özgürlüğü Günü web sitesinde Türkiye’de bu konuyla ilgili takımın web sitesi www.ozgurlukicin.com olarak gözüküyor. Ne yazık ki ben sitede veya etrafta bu konu ile ilgili Türkçe bir kaynak göremedim. Ya da herhangi bir yerde bu konunun bahsinin geçtiğini duymadım. Bugün geçti ama bu yıl 20 Eylül Yazılım Özgürlüğü Günü en azından buna hazırlanacak zaman var.

Üstelik bu günlerin sponsorları da büyük firma ve kuruluşlar. Bunların arasında FSF, Google, Canonical gibi firmalar da var. Umarım Türkiye özgür yazılım ve özgür döküman konusunu da treni kaçan konular arasına eklemez.

Bir web analitik programı, sitenize gelen ziyaretçiler, nereden geldikleri, nasıl geldikleri gibi sürü ile bilgi saülayan bir yazılımdır. Bugün neredeyse sayısız derece analitik ve istatistik programı var. Tabii bunları başında Google Analytics geliyor. Bedava ve herkesin kullanımına açık olan Google Analytics son derece becerekli, kullanışlı ve güzel görünen bir program. Bunun haricinde Clicky ve Mint gibi ücretli programlar da var. Tabii daha önce de dediğim gibi aslında bu konuda hem bedava hem de ücretli hizmet veren sayısız firma var. Ama bunların arasında bir tanesini ayrıca belirtmek lazım. Çünkü diğerlerinin aksine Piwik adındaki bu analitik programı açık kaynak.

Devamı için tıklayın

Belki biliyorsunudur, en ünlü kişisel yayın ve blog sistemi olan Wordpress‘in yeni sürümü olan Wordpress 2.5 Mart/Nisan gibi kullanıcılara sunulacak. Şu an için beta aşamasında. Eğer isterseniz bilgisayarınıza indirip test edebiliyorsunuz. Fakat kendi bilgisayarınızda bir test ortamı oluşturma fırsatınız yok ise yeni sürümü Su Aygırı’nda test edebilirsiniz.

Denemek için sunucuya koyduğum 2.5 sürümü diğer kullanıcılara da açık. Yönetici modunda girip kurcalama yapabilirsiniz. Eğer bir problem olmaz ise (hafta sonları olabilir ), yeni çıkan sürümleri her seferinde yüklemeyi hedefliyorum. Böylece 2.5 sürümüne giden yolda neler oluyor görebiliriz.

Bu adresen (Dosyaları kaldırdım. Artık deneme sürümü mevcut sayfasından indirebilirsiniz) giderek Wordpress 2.5 sürümünü canlı olarak test edebilirsiniz. Unutmamak gerekir ki bu bir beta sürüm. Yani her zaman olması gereken şeyler olmayabilir. Yönetici modu açık. Yani serbest bir kurcalama yapabilirsiniz. Her saat başı veritabanı kendini sıfırlayacak (ya da en azından unut ediyoruz.) Dolayısı ile yapılan değişiklikler kalıcı olmayacaktır.

Deneme yapmak için admin kullanıcı adı ve suaygiri.com şifresi ile sisteme girebilirsiniz. Eğer daha fazlasını merak ediyorsanız [wp-testers] e-posta listesine de üye olmak isteyebilirsiniz.

Deneyimlerinizi bizimle de paylaşın!

Klavye kısayolları bilgisayrınızda yaptığınız bir çok şeyi hem daha kolay hem de daha hızlı bir hale getirebilir. Windows, genelde bu klavye kısayollarını özelleştirmenize izin verse de pek fazla seçeneğinizi olmayabilir. Örneğin özel “Windows tuşu” bir çok durumda kullanılmaz olabilir. Ama Clavier+ adında ki açık kaynaklı bir yazılım size istedeğiniz şekilde klavye kısa yolları yaratma imkanını sunuyor. Artık klavyede fazladan yer kapplayan özel “windows tuşu”nu da istediğiniz şekilde kullanabilirsiniz. Sadece Windows tuşu değil. Clavier+ neredeyse bütün klavye tuşlarınıza bir kısayol atayabilmenizi ve farklı kombinasyonları kullanabilmenizi sağlıyor.

Ayrıca Clavier+ kısayol tuşlarını sadece belli bir programı açmak için kullanmaktan daha fazlasına imkan veriyor. Örneğin fare tıklamalarını simule edebilir veya daha karmaşık konutları çalıştırabilirsiniz ya da tek bir tuş ile kendi e-posta adresinizi o an yazmakta olduğunuz yere ekleyebilirsiniz. Eğer isterseniz o anda seçili metni tek bir tuş ile bir notepad penceresi açarak onun içine kopyalayabilirsiniz.

Açıkçası Clavier+ oldukça kullanışlı ve son derece özelleştirilebilir bir yazılım. Üretkenliği arttırıcı bir yazılım. Genelde buna benzer yazılım pahalı klavyelerle beraber geliyor ama hiçbirisi bunun kadar özellikli ve kullanışlı değil. Ayrıca bu program klavye ayırt etmiyor.

Program sadece Windows için, bir Mac veya Linux sürümü yok. Buradan indirebilirsiniz.

Zaman geçtikçe bir sürü yeni açık kaynak program ortaya çıkıyor. Özellikle intenet ile ilgili olarak açık kaynak blog sistemleri, içerik yönetim sisteleri, resim galerileri, alış veriş sistemleri vs… Tabii bu kadar sistem arasında kullanmayı tercih ettiğinizi genelde önce bilgisayarınıza çekip bir test ortamında denemeniz gerekebilir.

Çoğu zaman için bu deneme ve bir test ortamı oluşturma işi çeşitli zorluklar çıkartabilir. Ama stumbleUpon ile gezerken rastladığım bir site bu sorunlara karşı güzel bir çözüm olabilir.

opensourcecms.com adlı bu site size açık kaynak içerik yönetim sistemlerini kurmadan test etme fırsatı sunuyor. Bu site sayesinde sadece içerik yönetim sistemlerini değil daha bir çok sistemi ve betiği (script) test etme fırsatınız var. Ayrıca diğer kullanıcıların yorumları da oldukça faydalı olabilir.

En kullanışlı yanlarından biri de kullandığınız veya kullanmayı düşündüğünüz sistemlerin farklı versiyonlarını test etme ve arada ki farkı görme kolaylığı. Mesela Wordpress kullanıyorsanız, ve en son versiyon 2.3.2′ye geçip geçmemeyi düşünüyorsanız buradan 2.3.2 sürümünü kontrol edebilirsiniz.